Het belang van automatiseren en waarom je dit ook op de leerlingen moet overbrengen

Ik ga even terug in de tijd. Groep 5. Ik zit achter mijn tafeltje en staar naar een redactiesom. De tekst lezen, begrijpen wat er gevraagd wordt, de juiste som eruit halen en dan ook nog de berekening maken. Te. Veel. Stappen. Ik raakte elke keer de draad kwijt, omdat ik halverwege de som nog met mijn vingers de tafel van 7 aan het uitrekenen was. Ik was niet slecht in rekenen. Ik miste alleen de basis: splitsen, plus- en minsommen tot 100 en de (deel)tafels zaten er niet goed genoeg in. Toen dat kwartje viel en ik ging oefenen met het automatiseren, gingen de redactiesommen ook sneller. Doordat de basis geautomatiseerd was had ik meer ruimte in mijn werkgeheugen voor de denkstappen die nodig zijn bij redactiesommen. Met elk goed antwoord groeide mijn zelfvertrouwen en deed ik eindelijk succeservaringen op.

Een eerlijk verhaal uit groep 5 over automatiseren, frustratie en wat écht werkt.

Die ervaring heeft mijn hele kijk op rekenonderwijs bepaald.

En nu ik zelf voor de klas sta, zie ik precies diezelfde kinderen. Slimme leerlingen die vastlopen. Niet omdat ze het niet snappen, maar omdat de basiskennis niet geautomatiseerd is. Dit is wat ik anders doe en wat in mijn klas werkt:

Eerst begrijpen, dan pas stampen.

In mijn klas wordt er eerst gewerkt aan begrip en vervolgens aan snelheid. Ik leer de kinderen het belang van automatiseren. Als kinderen het belang ervan inzien, zijn ze eerder bereid om serieus aan de slag te gaan. Iedere dag een kwartier automatiseren kan het verschil al maken. En door verschillende werkvormen in te zetten, waarbij de kinderen bijvoorbeeld in spelvorm kunnen automatiseren, wordt het ook leuk voor hen.

Kort en vaak, niet lang en soms.

Eén keer per week een half uur automatiseren werkt niet. Vijf keer per week tien minuten wel. Ik bouw elke ochtend een automatiseermoment in, vóór de rekenles. De kracht zit hem in de herhaling.

Fouten maken zonder publiek.

Hier zit iets dat ik uit eigen ervaring herken. Als je onzeker bent over rekenen, is het allerergste dat iemand meekijkt. Je blokkeert niet op de som. Je blokkeert op de angst om het fout te doen waar anderen bij zijn. Sinds ik een zelfcorrigerende tool inzet bij het automatiseren, durven de kinderen weer. En durven leidt tot oefenen. En oefenen leidt tot kunnen.

Niet alles hoeft via een scherm.

Ik gebruik gedurende de dag veel digitale tools, absoluut. Maar kinderen die de hele dag al naar een scherm kijken, fleuren op bij iets tastbaars. Iets wat ze in hun handen hebben, wat schuift, klikt of draait. Het brengt een soort focus die bij een tablet soms wegglipt.